Link do programu Pardes Festival: https://pardesfestival.pl/program2025
Pardes Festival to bogaty, interdyscyplinarny program wydarzeń przywołujących wielokulturowe bogactwo Lubelszczyzny, Polski i Europy. Organizatorzy, Fundacja Spichlerz Kultury, zapraszają do podróży w czasie i przestrzeni, ale nie zwykłym szlakiem, lecz drogą znaczoną opowieściami o dziejach, obyczajach i życiu polskich Żydów. Spotkania festiwalowe osadzone są w lokalnej historii i przywołują wielowiekowe sąsiedztwo Chrześcijan i Żydów w dawnej Polsce.
W Puławach wydarzenia festiwalowe odbywają się dwukrotnie: 10 i 14 września.
10.09. to data inauguracji festiwalu w Bibliotece Miejskiej w Puławach. Organizatorzy wraz z instytucjami partnerskimi zapraszają na wernisaż wystawy „Byli sąsiadami. Ludzkie wybory i zachowania w obliczu Zagłady” z Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie.
11.09. i 12.09. to dwa dni pełne wydarzeń w Kazimierzu Dolnym. Tradycyjnie zaplanowano wizytę w kazimierskiej synagodze. Gości powita Piotr Kowalik (Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN) opowieścią o genezie i strukturze gmin żydowskich, wzbogaconą o historię sztetla Kuzmir. Następnie spotkanie z prof. Andrzejem Trzcińskim, znawcą kultury materialnej i artystycznej Żydów aszkenazyjskich, który od lat bada m.in. ikonografię i ikonologię przedstawień na zabytkach sepulkralnych. Prof. Andrzej Trzciński przybliży treści symboliczne przedstawień na nagrobkach żydowskich w Polsce. Po prezentacji spacer na cmentarz żydowski usytuowany w wąwozie Czerniawy. To wydarzenie otwiera cykl spotkań festiwalowych powiązanych z tematyką obrzędowości wokół śmierci w tradycji żydowskiej, starowierskiej i luterańskiej.
W krajobraz kulturowy Kazimierza Dolnego i okolic wpisane są od wieków sady owocowe. A skoro pardes z hebrajskiego oznacza ogród, sad, raj, to leitmotivem tegorocznej edycji Pardes Festival organizatorzy uczynili owoce, te z midraszy i te z okolicznych sadów. Owocowy cykl spotkań festiwalowych rozpocznie się 11.09. opowieścią Piotra Kowalika „…., Który stwarzasz owoc drzewa”. Owoce w judaizmie – praktycznie i symbolicznie.
Program Pardes Festival przybliża także historię i kulturę innych mniejszości religijnych, etnicznych i narodowych zamieszkujących Polskę w przeszłości i współcześnie. 11.09. spotkanie ze starowierką Katarzyną Roman-Rawską, autorką książki „Zaśnięcie Anisy. Opowieść o polskich starowierach”.
12.09. w programie spacer plenerowy wpisany do festiwalowego cyklu „Pardes znaczy Ogród”. Po spacerze smakowanie kreplachów i innych przysmaków kuchni żydowskiej w kazimierskiej Villi Bohema, a potem wyjątkowe prezentacje. Marta Małkus z Muzeum Okręgowego w Lesznie opowie o założonym 400 lat temu cmentarzu ewangelickim we Wschowie, pomniku kultury funeralnej mieszczan wyznania luterańskiego. Dr Tamara Sztyma z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN przybliży temat języków żydowskich. Dorota Śnieżek, kuratorka wystawy w paryskim w Musée d’art et d’histoire du Judaïsme przywoła historię dybuka, czyli ducha zaginionego świata.
Na finał wydarzeń kazimierskich koncert melodii i piosenek z dawnego sztetla w wykonaniu charyzmatycznych muzyków: Mariza Nawrocka / śpiew, Agnieszka Waśniewska / obój, Jan Tarkowski / wiolonczela.
13.09. w urokliwym Celejowie piknik „Pardes znaczy Ogród. Mleko, miód i wino”. W programie wiele atrakcji. m.in. smakowanie potraw żydowskich, warsztat wypieku cebularza, także muzyka i tańce w wykonaniu Zespołu Tańca Ludowego „Bystrzacy”.
W niedzielę, 14.09. organizatorzy zapraszają ponownie do Puław. W zabytkowej czytelni Centralnej Biblioteki Rolniczej NIKiDW im. Michała Oczapowskiego zaplanowana jest prezentacja Anny Lebet-Minakowskiej z Muzeum Książąt Czartoryskich, oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie poświęcona historii judaików w zbiorach Czartoryskich pt.: „Dzieje judaików ze zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich w kontekście ich migracji: Puławy – Paryż – Kraków”.
Muzeum Książąt Czartoryskich, założone w Puławach w roku 1796, jest pierwszym, najstarszym muzeum w Polsce i jednym z najstarszych w Europie. Podczas powstania listopadowego wojsko rosyjskie zniszczyło Puławy, zdewastowało pałac i ogród, rozgrabiło dobra Czartoryskich, Izabela Czartoryska wraz z córką ratowały się ucieczką, wraz z nimi dobra Puławskie opuściła znaczna część zbiorów muzealnych, w tym niewielki, ale niezwykle interesujący zbiór judaików. Dzięki temu zabytki dotrwały do naszych czasów… To początek opowieści o losach tej kolekcji.
Popołudnie 14.09. to czas na wydarzenia w Wojciechowie. W zabytkowej Wieży Ariańskiej goście festiwalowi zwiedzą dwie wyjątkowe atrakcje: Muzeum Kowalstwa i Muzeum Regionalne. A na finał festiwalu zespół Svahy w żywiołowym programie polskiej muzyki ludowej przeplatanej piosenkami żydowskimi.
Patronat honorowy Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Link do programu Pardes Festival: https://pardesfestival.pl/program2025
Więcej informacji: https://www.facebook.com/PardesFestival/
